Zelf VOG aanvragen: Wanneer u als individu of ZZP'er aan zet bent

Het starten van een nieuwe opdracht als ZZP'er of het accepteren van een droombaan als werknemer brengt vaak veel administratie met zich mee. Eén document komt altijd terug op de checklist: de Verklaring Omtrent het Gedrag, ofwel het 'bewijs van goed gedrag' zoals het in de volksmond wordt genoemd.

In 2026 is de VOG belangrijker dan ooit. Door de toenemende focus op veiligheid, integriteit en de bescherming van kwetsbare groepen in onze samenleving, vragen steeds meer opdrachtgevers en werkgevers om dit officiële document van het Ministerie van Justitie en Veiligheid. Maar wat als u niet in loondienst bent? Wat als u als ZZP'er voor een nieuwe klant aan de slag gaat en zij vragen u om een VOG te regelen?

In deze gids duiken we diep in alles wat u moet weten over het zelf aanvragen van een VOG. We kijken naar de kosten, de verschillende screeningsprofielen, de doorlooptijden in 2026 en de specifieke regels voor ondernemers.

1. Wat is een VOG precies in 2026?

De Verklaring Omtrent het Gedrag is een verklaring waaruit blijkt dat uw gedrag in het verleden geen bezwaar vormt voor het vervullen van een specifieke taak of functie in de samenleving. Justis, de screeningsautoriteit van het Ministerie van Justitie en Veiligheid, onderzoekt of u strafbare feiten op uw naam heeft staan die relevant zijn voor de functie die u gaat uitoefenen.

In 2026 is de screening fijnmaziger geworden. Waar men vroeger vaak keek naar een breed profiel, wordt er nu veel specifieker gekeken naar digitale veiligheid, financiële integriteit en omgang met gevoelige data.

De rol van Justis

Justis is de enige instantie in Nederland die VOG's mag afgeven. Hoewel er veel commerciële tussenpartijen zijn die aanbieden de aanvraag “voor u te versnellen", is Justis altijd de partij die de uiteindelijke beoordeling doet.

2. Waarom is de VOG essentieel voor ZZP'ers en particulieren?

Als werknemer in loondienst is het proces vaak simpel: de werkgever zet de aanvraag klaar en u bevestigt deze. Maar als ZZP'er bent u uw eigen werkgever. Dit brengt een unieke uitdaging met zich mee.

Vertrouwen in de 'Gig Economy'

In 2026 is de markt voor freelancers verzadigd en competitief. Een VOG is niet langer alleen een wettelijke verplichting in sectoren zoals de zorg of het onderwijs; het is een keurmerk van betrouwbaarheid. Veel grote corporaties en overheidsinstellingen eisen standaard een VOG van elke externe consultant, IT-specialist of bouwvakker die over de vloer komt.

Sectoren met een verplichting:

• Zorg: Voor iedereen die werkt met cliënten.
• Onderwijs: Verplicht voor docenten, maar ook voor gastsprekers en conciërges.
• Kinderopvang: Hier geldt in 2026 zelfs de 'continue screening'.
• Financiële dienstverlening: Integriteit staat hier op nummer één.
• Taxivervoer: De chauffeurskaart is onlosmakelijk verbonden met de VOG.

3. De Verschillende Routes: Hoe vraagt u een VOG aan?

In 2026 zijn er drie hoofdwegen om een VOG in handen te krijgen. Welke route u kiest, hangt af van uw situatie en wie de aanvragende partij is.

Route A: Digitaal via de opdrachtgever

De meeste ZZP'ers krijgen van hun opdrachtgever een e-mail. De opdrachtgever zet de aanvraag online klaar bij Justis.

U ontvangt een link met een aanvraagcode.

U logt in met uw DigiD.

U controleert de gegevens en betaalt de kosten via iDEAL.

Justis beoordeelt de aanvraag en verstuurt de VOG per post of digitaal naar uw Berichtenbox van MijnOverheid.

Route B: Schriftelijk via de gemeente

Deze route wordt steeds minder gebruikt, maar is noodzakelijk als de opdrachtgever niet over eHerkenning beschikt of als u zelf geen DigiD heeft. U downloadt het aanvraagformulier, vult uw deel in, laat de opdrachtgever hun deel invullen en gaat hiermee naar het gemeentehuis.

Let op: In 2026 zijn de leges bij de gemeente vaak hoger dan de digitale route.

Route C: Zelf het initiatief nemen

Soms heeft u een VOG nodig voor een visum, een vergunning of omdat u als ZZP'er preventief wilt aantonen dat u 'schoon' bent. In dit geval kunt u niet altijd rekenen op een organisatie die de aanvraag voor u klaarzet. U moet dan een organisatie vinden die mag optreden als 'vertegenwoordiger' of gebruikmaken van specifieke loketten voor zelfstandigen.

4. De Screeningsprofielen: Welke heeft u nodig?

Dit is waar de meeste fouten worden gemaakt. Een VOG is nooit “algemeen". Hij wordt altijd afgegeven voor een specifiek doel. Justis hanteert een matrix van screeningsprofielen.

Algemene profielen

• Informatie: Toegang tot computersystemen, gevoelige data of archieven.
• Geld: Omgaan met contant geld, budgetten of financiële administratie.
• Goederen: Denk aan koeriersdiensten of magazijnmedewerkers.
• Diensten: Advisering, coaching of beveiliging.
• Personen: Onderwijs, zorg en begeleiding.

Specifieke profielen

Er zijn ook specifieke profielen voor bijvoorbeeld de taxibranche, beëdigde tolken of buitengewoon opsporingsambtenaren.

Tip voor ZZP'ers: Vraag uw opdrachtgever altijd exact welke profielen zij aangevinkt willen hebben. Een VOG voor 'Geld' is niet geldig als u gaat werken in de 'Kinderopvang'.

5. Wat wordt er precies gecontroleerd?

Wanneer u de aanvraag indient, duikt Justis in het Justitieel Documentatie Systeem. Dit is wat we in de volksmond het strafblad noemen.

De terugkijktermijn

Voor de meeste aanvragen kijkt Justis 4 jaar terug. Echter, er zijn belangrijke uitzonderingen:

• Jongeren onder de 23: Vaak wordt er slechts 2 jaar teruggekeken.
• Zedendelicten: Hier geldt een onbeperkte terugkijktermijn.
• Luchtvaart & High-security: Hier kan men tot 8 of zelfs 10 jaar terugkijken.

6. VOG en Strafblad: Krijgt u altijd een VOG als u 'iets' heeft gedaan?

Een veelvoorkomende misvatting is dat u met een strafblad nooit een VOG krijgt. Dat is onjuist. Justis hanteert twee criteria:

Het objectieve criterium: Is er een strafbaar feit gepleegd dat, indien herhaald in de nieuwe functie, een risico vormt voor de samenleving?

Voorbeeld: Een ZZP-boekhouder met een verleden van fraude zal waarschijnlijk geen VOG krijgen voor profiel 21. Maar diezelfde persoon krijgt waarschijnlijk wél een VOG om als vrijwilliger in de groenvoorziening te werken.

Het subjectieve criterium: Hier kijkt Justis naar de persoonlijke omstandigheden. Hoe lang is het geleden? Hoe oud was u? Wat is de zwaarte van de straf?

7. De Kosten en Belastingen voor ZZP'ers in 2026

Geldzaken zijn cruciaal voor elke ondernemer. Wat kost een VOG in 2026 en hoe verwerkt u dit in uw boekhouding?

Actuele prijzen

Digitale aanvraag: €33,85

Schriftelijke aanvraag via de gemeente: €41,35

Is de VOG aftrekbaar?

Ja! Als u de VOG aanvraagt voor uw onderneming, zijn de kosten volledig aftrekbaar als bedrijfskosten. Omdat er geen BTW op overheidsleges zit, kunt u geen BTW terugvorderen, maar u verlaagt wel uw belastbare winst.

Wie betaalt?

In de meeste gevallen betaalt de ZZP'er de VOG zelf. U kunt echter met uw opdrachtgever afspreken dat u deze kosten factureert. Doe dit dan als een “reiskostenvergoeding-achtige” post op uw factuur. Let op: als u de kosten doorbelast aan de klant, moet u over dat bedrag wél weer BTW rekenen.

8. Internationale VOG: Werken in het buitenland

Steeds meer Nederlandse freelancers werken voor klanten in de VS, Duitsland of Azië. Vaak vragen zij om een “Certificate of Good Conduct".

Beëdigde vertaling: Een standaard Nederlandse VOG is in het Nederlands en Engels opgesteld. Voor veel landen volstaat dit. Voor specifieke landen moet u de VOG laten legaliseren met een apostillestempel bij de rechtbank.

Buitenlandse opdrachtgever: Als een buitenlands bedrijf geen Nederlandse eHerkenning heeft, moet u de schriftelijke route via de gemeente volgen of de aanvraag direct bij Justis indienen via een speciaal formulier voor buitenlandse organisaties.

9. Veelgestelde Vragen

Hoe lang is een VOG geldig?

Een VOG heeft geen officiële vervaldatum. Het is een momentopname. De meeste opdrachtgevers accepteren een VOG die niet ouder is dan 1 of 2 jaar. In de kinderopvang is de controle echter continu.

Wat als mijn VOG-aanvraag wordt afgewezen?

U ontvangt eerst een 'voornemen tot afwijzing'. U heeft dan de kans om schriftelijk uw zienswijze te geven. Als de afwijzing definitief wordt, kunt u bezwaar maken en eventueel in beroep gaan bij de rechter.

Kan ik een VOG aanvragen voor mijn eigen BV?

Ja, dat heet een VOG RP. Dit is nodig bij aanbestedingen of het afsluiten van grote contracten. De screening kijkt dan naar de bestuurders van de onderneming.

Het aanvragen van een VOG is vaak de laatste stap voordat u echt kunt gaan knallen bij een nieuwe klant. Hoewel het proces in 2026 grotendeels digitaal en gestroomlijnd is, blijft het een administratieve taak die zorgvuldigheid vereist.

Als ZZP'er wilt u niet alleen uw VOG snel regelen, maar ook de kosten die ermee gemoeid zijn – evenals al uw andere bedrijfsuitgaven – perfect in kaart brengen. Niets is vervelender dan aan het einde van het kwartaal moeten zoeken naar dat ene iDEAL-betaalbewijs van Justis.