VOG aanvraag afwijzen: Wat te doen bij een weigering

Het ontvangen van een brief van Justis met de mededeling dat je Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) dreigt te worden afgewezen, kan een grote schok zijn. Of je nu solliciteert naar een baan in de zorg, bij de overheid wilt werken, of een vergunning nodig hebt voor je eigen bedrijf: zonder VOG sta je vaak direct buitenspel.

In 2026 is de screening strenger dan ooit. Door de digitalisering en koppeling van databases worden ook kleine overtredingen sneller zichtbaar. Maar wist je dat een 'voornemen tot afwijzing' niet altijd het einde van de weg betekent?

In deze gids leggen we uit wat je moet doen als je VOG wordt afgewezen, hoe het proces werkt en hoe je jouw kansen op succes vergroot.

Wat is een VOG en wie voert de screening uit?

Een VOG is een verklaring die aantoont dat jouw gedrag in het verleden geen probleem vormt voor het uitvoeren van een specifieke taak of functie in de samenleving. In Nederland is Justis, de screeningsautoriteit van het Ministerie van Justitie en Veiligheid, de enige instantie die deze verklaringen afgeeft.

Waar kijkt Justis naar?

Als je een VOG aanvraagt, kijkt Justis naar je justitiële verleden in het Justitieel Documentatie Systeem (JDS), ook wel je strafblad genoemd. Ze kijken echter niet naar alles; ze toetsen je verleden aan een specifiek screeningsprofiel dat bij je functie hoort.

Het proces van afwijzing: Van 'Voornemen' naar 'Besluit'

Een VOG wordt nooit zomaar definitief geweigerd. Er is een juridisch proces dat je de kans geeft om jezelf te verdedigen.

Stap 1: Het Voornemen tot Afwijzing

Als Justis relevante strafbare feiten vindt, sturen ze je eerst een brief: het voornemen tot afwijzing. Dit is nog geen definitieve weigering. Het is een waarschuwing waarin staat: “Wij zijn van plan je aanvraag af te wijzen vanwege deze redenen. Wat heb je hierop te zeggen?"

Stap 2: De Zienswijze (Jouw kans!)

Na ontvangst van het voornemen heb je doorgaans twee weken de tijd om schriftelijk te reageren. Dit noemen we de zienswijze. Dit is het belangrijkste moment in de procedure. Hierin leg je uit waarom de strafbare feiten volgens jou geen belemmering vormen voor de functie.

Stap 3: Het Definitieve Besluit

Justis weegt jouw zienswijze mee in hun definitieve beslissing.

• Positief: Je ontvangt alsnog de VOG.
• Negatief: Je ontvangt een officiële beschikking (afwijzing).

De twee criteria voor weigering

Justis hanteert in 2026 twee criteria om te bepalen of een strafbaar feit een weigering rechtvaardigt.

I. Het Objectieve Criterium

Hierbij stelt Justis de vraag: Indien de strafbare feiten zich zouden herhalen in de nieuwe functie, vormt dit dan een risico voor de samenleving?

Voorbeeld: Je wilt als accountant werken, maar je bent twee jaar geleden veroordeeld voor verduistering. Justis ziet hier een direct risico voor de integriteit van de financiële sector.

II. Het Subjectieve Criterium

Dit is waar de meeste winst te behalen valt. Justis kijkt naar jouw persoonlijke omstandigheden.

• Hoe lang is het geleden?
• Hoe oud was je tijdens het delict?
• Wat is de ernst van het feit?
• Hoe is je leven sindsdien veranderd (studie, gezin, stabiele woonsituatie)?

Belangrijk: Zelfs als aan het objectieve criterium wordt voldaan, kan Justis op basis van het subjectieve criterium besluiten de VOG tóch af te geven.

Hoe schrijf je een overtuigende zienswijze?

Een goede zienswijze is meer dan alleen zeggen dat het je spijt. Het moet een juridisch en feitelijk onderbouwd betoog zijn.

Tips voor een sterke zienswijze:

• Erken het verleden, maar benadruk het heden: Ontken niet wat er in je strafblad staat (Justis heeft de feiten immers al voor zich), maar leg de focus op je positieve ontwikkeling.
• Relevantie voor de functie: Leg uit waarom de specifieke taken van je nieuwe baan totaal losstaan van je eerdere misstap.
• Belang van de VOG: Beschrijf wat de gevolgen zijn als je de VOG niet krijgt. Verlies je je baan? Kom je in de financiële problemen? Kun je je studie niet afmaken?
• Ondersteunende documenten: Voeg referentiebrieven toe van (huidige) werkgevers, bewijzen van afgeronde trajecten (zoals een agressieregulatietraining) of diploma’s.

Wat als de VOG definitief wordt geweigerd? (Bezwaar maken)

Is de definitieve afwijzing binnen? Dan heb je nog steeds opties. Je kunt binnen 6 weken een formeel bezwaarschrift indienen.

De bezwaarprocedure

In de bezwaarfase wordt je dossier opnieuw bekeken, vaak door een andere afdeling binnen Justis. Soms word je uitgenodigd voor een hoorzitting om je verhaal mondeling toe te lichten. Dit is een formele juridische procedure. Steeds meer mensen schakelen in deze fase juridische bijstand in om de kans op succes te maximaliseren.

Beroep bij de rechter

Mocht ook het bezwaar worden afgewezen, dan kun je in beroep gaan bij de rechtbank. Dit is een laatste redmiddel en vaak een langdurig proces.

Veelgestelde Vragen (FAQ) over VOG weigeringen

Hoe ver kijkt Justis terug in 2026?

De standaard terugkijktermijn is 4 jaar. Voor jongeren tot 23 jaar is dit vaak 2 jaar. Er zijn echter uitzonderingen:

• Zedenmisdrijven: Onbeperkte terugkijktermijn.
• Functies met hoge integriteit (bijv. politie, rechter): 10 jaar of langer.

Heeft een boete (transactieoverleg) invloed?

Ja. Ook als je niet voor de rechter bent verschenen maar een boete hebt betaald aan het OM, staat dit in je justitiële documentatie en kan het leiden tot een VOG-weigering.

Kan ik zelf zien wat er op mijn strafblad staat?

Ja, je kunt een verzoek indienen bij de Justitiële Informatiedienst (Justid) om je eigen strafblad in te zien voordat je een VOG-aanvraag doet. Dit voorkomt verrassingen.

Strategisch advies voor ondernemers en werknemers

In de huidige arbeidsmarkt van 2026, waar personeelsschaarste heerst, zijn werkgevers soms bereid om mee te denken. Als je weet dat je een vlekje hebt, kan het soms lonen om hierover transparant te zijn vóórdat Justis de brief stuurt. Let echter op: doe dit alleen als je zeker weet dat het feit naar boven zal komen.